DEN HAAG - Het RIVM corrigeert zijn eigen toverformule die wordt gebruikt in complexe stikstofberekeningen. Uit recent onderzoek blijkt dat de emissie van ’ammoniak uit zee’ maar liefst 90 keer lager is dan waar het RIVM afgelopen jaren mee rekende. Kustprovincies denken dat dit gevolgen heeft voor de stikstofaanpak en wijzen naar Den Haag. Daar houdt minister Femke Wiersma (BBB) echter de boot af.
Jarenlang heeft een groep wetenschappers vervolgens zitten knobbelen op het vraagstuk en nu krijgt Lindeboom gelijk. De conclusie: de stikstofdepositie ligt fors lager dan waarmee wordt gerekend. Tevens wordt geconcludeerd dat een weerstation bij Vlissingen niet representatief is voor heel Zeeland en zorgt een filter in meetbuisjes ook nog eens voor een afwijking van 7 procent. „Ik ben heel benieuwd welke gevolgen dit voor het stikstofbeleid gaat hebben”, zegt de professor.
„Ik heb zelf al een en ander uitgerekend en kom tot de conclusie dat, als deze correctie nu wordt doorgevoerd, de helft van de door het RIVM aangewezen overbelaste stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden in de kuststrook niet meer rood kleurt. Die komt dus onder de kritische depositie waarde te vallen, waardoor de opgave een stuk kleiner wordt.”
Een geluid dat ook bij de provincie Noord-Holland doorklinkt. Moet de stikstofopgave worden aangepast? „Dat zou wel nodig zijn op basis van wat nu de laatste wetenschappelijke kennis is. Wij hebben meermaals aangegeven dat wij erop rekenen dat een meetcorrectie van deze omvang uit de opgave zou moeten worden gehaald”, meldt een woordvoerder.
„We verwachten dat deze kennis zo spoedig mogelijk wordt verwerkt in het Aerius-model, zodat wij weer duidelijkheid hebben over het effect op vergunningverlening.” Op de vraag of boeren of bedrijven nu onterecht zijn aangepakt, kan door de provincie nog geen uitsluitsel worden gegeven. „Er is vanuit het Rijk verwerking van deze laatste wetenschappelijke kennis in het Aerius-model nodig voordat wij dat kunnen vaststellen.”
Ook de provincie Zuid-Holland is ’blij’ dat onderzoekers nu tot nieuwe conclusies komen, al is het hele stikstofspook nog steeds niet helemaal opgehelderd. „Hoewel het jammer is dat een groot deel (80 procent) van de meetcorrectie nog niet is verklaard, helpt het onderzoek ons wel degelijk verder. Het verkleinen van de meetcorrectie met ongeveer 20 procent is een goede zaak en daarbij heeft het onderzoek ook aangegeven dat de depositie niet afkomstig is van onbekende bronnen, maar dat het probleem naar alle waarschijnlijkheid zit in de modellering.” Of de stikstofopgave nu wordt aangepast? „Dat hangt af van het Rijk.” De provincie Zeeland kan de impact nog niet overzien. „Wat het effect is van de uitkomst in dit rapport, is onduidelijk.”
Wiersma: ’Opgave zal niet veranderen’
Minister Femke Wiersma (BBB) geeft echter aan dat dit onderzoek de stikstofopgave niet verandert. „Omdat we uitgaan van de metingen en niet van het model. Het benadrukt wel dat de onzekerheden in het model groot zijn. Het kabinet kijkt daarom hoe we meer los kunnen komen van de modellenwerkelijkheid”, zegt zij.
„Het RIVM ging ervan uit dat dit grotendeels te verklaren was door ammoniakuitstoot uit zee, maar die uitstoot werd te hoog ingeschat”, erkent de minister. „Door de aanpassingen is het verschil tussen metingen en berekeningen langs de kust nu met 20 procent verkleind. Dit betekent niet dat de berekende stikstofdepositie verandert, maar dat het model nu minder correctie nodig heeft om tot de juiste waarden te komen.”
Volgens de BBB-bewindsvrouw „onderstreept deze situatie wel hoe belangrijk het is om voldoende en nauwkeurig te blijven meten in de praktijk, ook om daarmee de modelberekeningen te verbeteren”, laat zij weten. „Het kabinet wil het gebruik van modellen in dit dossier zoveel mogelijk beperken en meer uitgaan van metingen. Toch zijn er situaties waarin modellen onvermijdelijk blijven.”
Lindeboom erkent dat Nederland wel een stikstofprobleem heeft. „Maar dat probleem zit maar voor 10 tot 20 procent in de natuur en voor 80 tot 90 procent in Den Haag en Brussel en in de rechtszaal”, oordeelt hij. De professor vindt dat ’modelbouw onzeker is’ en wijst naar de resultaten van een ’voorbeeldproject’ op Schiermonnikoog, waar het mes een paar jaar geleden fors in de veestapel ging en dit niet leidde tot een lagere, maar juist iets hogere stikstofdepositie. „Dat experiment heeft onbedoeld laten zien hoe onzeker modelbouw is en hoe gevaarlijk het is om er streng beleid op te baseren dat vele duizenden boeren en andere ondernemers vergaand raakt.”
’Vervangen’
Of het stikstofrekenmodel Aerius volgens BBB-minister Wiersma nu gewoon moet blijven worden gebruikt? „Onzekerheden zijn inherent aan het gebruik van modellen. Het kabinet heeft aangegeven op zoek te gaan naar hoe de Aerius-calculator kan worden vervangen. Op dit moment is er echter nog geen geschikt alternatief beschikbaar. Tot die tijd blijft Aerius in gebruik, terwijl parallel onderzoek loopt naar verbeteringen en alternatieven.”
https://archive.is/Df25L
